Dẫn động hệ thống phanh - Drive of brake system

 Có 3 loại hệ thống dẫn động phanh phổ biến:

• Dẫn động cơ khí
• Dẫn động phanh thủy lực 
• Dẫn động phanh khí nén

1. Dẫn động phanh cơ khí

Dẫn động phanh cơ khí gồm hệ thống các thanh, các đòn bẩy và dây cáp. Dẫn động cơ khí ít khi được dùng để điều khiển đồng thời nhiều cơ cấu phanh vì:        

• Khó đảm bảo phanh đồng thời tất cả các bánh xe vì độ cứng vững của các thanh dẫn động phanh không như nhau.
• Khó đảm bảo sự phân bố lực phanh cần thiết giữa các cơ cấu.

Do những đặc điểm trên nên dẫn động cơ khí không sử dụng ở hệ thống phanh chính mà chỉ sử dụng ở hệ thống phanh dừng. 

Nguyên lý làm việc: Khi tác dụng một lực vào cần điều khiển 1 được truyền qua dây cáp dẫn đến đòn cân bằng 7 có tác dụng chia đều lực dẫn động đến các guốc phanh, vị trí của cần phanh tay 1 được định vị bằng cá hãm trên thanh răng 2.   

• Ưu điểm: Có độ tin cậy làm việc cao, độ cứng vững dẫn động không thay đổi khi phanh làm việc lâu dài.
• Nhược điểm: Hiệu suất truyền lực không cao, thời gian phanh lớn. 

Hình 1. Cơ cấu dẫn động cơ khí bằng cáp

                        1. tay phanh               5. trục                                         10. giá

                        2. thanh dẫn               6. thanh kéo                                11, 13. mâm bánh xe

                        3. con lăn dây cáp      7. thanh cân bằng                       12. xi lanh phanh bánh xe

                        4. dây cáp                   8,9. dây cáp dẫn động phanh

2. Dẫn động phanh thủy lực

Hình 2. Sơ đồ cấu tạo hệ thống dẫn động phanh thủy lực

                                    1. bàn đạp phanh                            5. cơ cấu phanh trước

                                    2. bộ trợ lực phanh                         6. bộ điều chính

                                    3. xy lanh phanh chính                   7. cơ cấu phanh sau

                                    4. bình chứa dầu

Hệ thống phanh thủy lực sử dụng phương pháp truyền năng lượng tĩnh với áp suất lớn nhất trong khoảng (60 ÷ 120) bar.

Ưu điểm:

• Thực hiện phanh đồng thời đối với các bánh xe với sự phân bố lực phanh đều, chính xác trên các bánh xe
• Hiệu suất cao, độ nhạy cao và có cấu tạo đơn giản
• Phanh êm dịu, dễ bố trí các bộ phận ở vị trí xa nhau
• Dễ dàng kết hợp với hệ thống điện điều khiển nhằm tự động hóa quá trình phanh.

Nhược điểm:

• Lực tác dụng lên bàn đạp phanh lớn, nên chỉ áp dụng cho xe có tải trọng nhỏ
• Khi dầu bị rò rỉ thì hiệu quả của phanh giảm.
• Dễ bị xâm thực bởi không khí. 

3. Dẫn động phanh khí nén

Hình 3. Sơ đồ cấu tạo hệ thống dẫn động phanh khí nén

                        1. máy nén khí                    4,5. bình nén khí            8. van điều khiển

                        2. bộ điều chỉnh áp suất        6. bầu phanh                9. bàn đạp phanh

                        3. đồng hồ áp suất                 7. cam phanh              10. ống mềm

                      11. quốc phanh

Hệ thống phanh dẫn động khí nén thường được sử dụng trên ô tô và đoàn xe có tải trọng trung bình và lớn.  

Nguyên lý làm việc là sử dụng năng lượng của không khí nén để tiến hành phanh : 

- Khi đạp chân phanh 9 các nắp van của van 8 thay đổi vị trí, làm các bầu phanh 6 và cắt đứt đường thông với khí trời và bắt đầu nối thông với bình chứa khí nén để không khí nén đi vào các hộp phanh, đẩy màng phanh áp vào cán làm quay đòn và cam, banh đầu guốc phanh để hãm tang trống và bánh xe.

- Nếu nhả chân khỏi bàn đạp 9 sẽ cắt đường đưa không khí nén tới các hộp phanh giảm xuống và các guốc trượt trở về vị trí ban đầu dưới tác dụng của lò xo, nhờ đó bánh xe được nhả phanh. 

Ưu điểm:     

-         Lực tác dụng lên bàn đạp phanh nhỏ.

-     Có khả năng phanh được cả rơ mooc bằng cách nối hệ thống phanh rơ mooc với hệ thống phanh của đầu kéo.

-         Áp lực lên đường ống không cao.

-         Có thể sử dụng khí nén cho các bộ phận: gạt nước mưa, còi hơi.  

Nhược điểm:

-         Có cấu tạo phức tạp, nhiều chi tiết, kích thước lớn, giá thành cao.

-         Thời gian tác dụng lớn, nên độ nhạy kém.